TERCİHİ İŞLEME DÖNÜŞTÜRMEK
LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar
Yerel, merkezî ve pansiyonlu tercih ekranlarının ilişkisini ve tercih sırasının anlamını açıklayan uygulama rehberi.
Tercih ekranı araştırmanın başladığı yer değil, tamamlanan araştırmanın sisteme işlendiği son aşamadır. Listeye yalnız gerçekten gidilebilecek okullar yazılmalıdır.
Üç tercih grubu
Merkezî sınav puanı bulunan öğrenci, güncel kurallara göre yerel, merkezî ve pansiyonlu okul ekranlarını kullanabilir. Sınava girmeyen öğrenci için merkezî ekran açılmaz.
Yerel tercih ekranının tamamlanması, diğer ekranların açılması için zorunlu olabilir. Bu nedenle yerel liste formalite gibi görülmemelidir.
- Yerel yerleştirme
- Merkezî yerleştirme
- Pansiyonlu okul
- Sınava girme durumu
- Ekran sırası
Tercih sırası ne demektir?
Liste sırası öğrencinin gerçek önceliğini göstermelidir. Sistem, puan ve yerleştirme ölçütleri izin verdiğinde üst sıradaki tercihi önce değerlendirir.
Düşük ihtimalli bir okulu üst sıraya yazmak, daha gerçekçi alt tercihin şansını “yakmaz”; fakat istemediğin bir okulu sırf açıkta kalmamak için yazmak o okula yerleşme sonucunu doğurabilir.
- Gerçek istek sırası
- İstenmeyen okulu yazmama
- İddialı seçenek
- Dengeli seçenek
- Güvenli seçenek
Kayıt alanı ve okul türü sınırları
Yerel listede kayıt alanı, komşu alan ve diğer alan renkleri bulunur. İlk tercihler ve aynı okul türünden seçilebilecek okul sayısı yıllık kılavuzla sınırlandırılır.
Ekrandaki renk, okul kalitesini değil adres ilişkisini gösterir. Yeşil bir okul otomatik olarak iyi; kırmızı bir okul otomatik olarak kötü değildir.
- Kayıt alanı
- Komşu kayıt alanı
- Diğer alan
- Okul türü sınırı
- Renklerin anlamı
Onay ve kayıt kontrolü
Tercihin kaydedilmesi ile onaylanması aynı işlem olmayabilir. Öğrenci ve veli, tercih listesini son gün yoğunluğuna bırakmamalı; okul müdürlüğü onayı ve çıktı/ekran kaydı gibi güncel işlem adımlarını kılavuzdan kontrol etmelidir.
Özel okula veya yetenek sınavıyla alan okula kesin kayıt, tercih ekranının açılmasını etkileyebilir. Kayıt iptali düşünülüyorsa süreler dikkatle doğrulanmalıdır.
- Taslak liste
- Son kontrol
- Okul onayı
- Kayıt çakışması
- Belge saklama
Karar dosyasını nasıl kurmalısın?
Bu rehber başlığında karar vermeden önce kanıtları tek sayfalık bir dosyada toplamak yararlıdır. Dosya, yalnız sonuca değil; hangi bilginin ne zaman ve hangi resmî kaynaktan doğrulandığına da yer vermelidir. Bir ekran görüntüsü veya duyum, tarih ve kaynak bağlantısı olmadan karar kanıtı sayılmamalıdır.
Aile ve öğrenci dosyayı birlikte okuyabilmeli; belirsiz kalan noktalar okul rehberlik servisine veya ilgili resmî birime sorulmalıdır.
LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir:
- yerel ekranı formalite saymamak
- listeyi gerçek istek sırasıyla kurmak
- program kodu, dil ve hazırlığı tekrar kontrol etmek
- onay durumunu son gün öncesinde tamamlamak
- kesin özel/yetenek kaydını tercih ekranıyla birlikte planlamak
Kanıt matrisi
Bu konuda en güçlü kararlar farklı kanıt türlerini bir araya getirir. Resmî kural neyin mümkün olduğunu, okul verisi seçeneğin gerçekte nasıl uygulandığını, öğrenci gözlemi uyumu, aile planı ise sürdürülebilirliği gösterir.
Bir ölçüt güçlü görünürken diğerleri zayıfsa karar hemen verilmemeli; eksik kanıt tamamlanmalıdır.
LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir: Bu bölümde noktayı özellikle “Kanıt matrisi” bağlamına uygula ve sonucu doğrulayacak ya da değiştirecek kanıtı kaydet.
- yerel ekranı formalite saymamak
- listeyi gerçek istek sırasıyla kurmak
- program kodu, dil ve hazırlığı tekrar kontrol etmek
- onay durumunu son gün öncesinde tamamlamak
- kesin özel/yetenek kaydını tercih ekranıyla birlikte planlamak
| Kanıt katmanı | Bu rehberde kontrol | Durum |
|---|---|---|
| Resmî kural | yerel ekranı formalite saymamak | Doğrulanmadı / Doğrulandı |
| Okul/ekran kanıtı | listeyi gerçek istek sırasıyla kurmak | Doğrulanmadı / Doğrulandı |
| Öğrenci uyumu | program kodu, dil ve hazırlığı tekrar kontrol etmek | Doğrulanmadı / Doğrulandı |
| Aile koşulu | onay durumunu son gün öncesinde tamamlamak | Doğrulanmadı / Doğrulandı |
| Alternatif rota | kesin özel/yetenek kaydını tercih ekranıyla birlikte planlamak | Doğrulanmadı / Doğrulandı |
Senaryo ile sınama
Liste veya okul seçimi masa başında mantıklı görünebilir. Kararı, “bu seçenek gerçekleşirse ilk hafta, ilk dönem ve dört yıl sonra günlük hayat nasıl olur?” sorusuyla sınamak gerekir.
Ulaşım, uyku, ders temposu, arkadaş ortamı, aile bütçesi ve alternatif yol senaryoya dâhil edilmelidir.
LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir: Bu bölümde noktayı özellikle “Senaryo ile sınama” bağlamına uygula ve sonucu doğrulayacak ya da değiştirecek kanıtı kaydet.
- yerel ekranı formalite saymamak
- listeyi gerçek istek sırasıyla kurmak
- program kodu, dil ve hazırlığı tekrar kontrol etmek
- onay durumunu son gün öncesinde tamamlamak
- kesin özel/yetenek kaydını tercih ekranıyla birlikte planlamak
Yanlış güven duygusu oluşturan işaretler
Tek bir puan, tek bir başarılı mezun, sosyal medyadaki yorum veya okulun tanıtım cümlesi güçlü kanıt gibi görünebilir. Oysa bu işaretler bağlam olmadan yanıltıcı olabilir.
Karar dili “kesin gelir”, “mutlaka tek doğru” veya “geleceği kesin biçimde belirler” gibi ifadelerden arındırılmalıdır.
LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir: Bu bölümde noktayı özellikle “Yanlış güven duygusu oluşturan işaretler” bağlamına uygula ve sonucu doğrulayacak ya da değiştirecek kanıtı kaydet.
- yerel ekranı formalite saymamak
- listeyi gerçek istek sırasıyla kurmak
- program kodu, dil ve hazırlığı tekrar kontrol etmek
- onay durumunu son gün öncesinde tamamlamak
- kesin özel/yetenek kaydını tercih ekranıyla birlikte planlamak
Uygulama kontrolü
Rehber okunduktan sonra küçük bir eylem listesi çıkarılmalıdır. Bilgi toplamak ile işlem yapmak birbirinden ayrılır; resmî tercih veya kayıt ancak bütün kontroller tamamlandığında yapılır.
Son kontrolü mümkünse farklı bir yetişkin veya rehber öğretmen de okuyarak tarih, program kodu ve okul adındaki hataları yakalamalıdır.
LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir: Bu bölümde noktayı özellikle “Uygulama kontrolü” bağlamına uygula ve sonucu doğrulayacak ya da değiştirecek kanıtı kaydet.
- yerel ekranı formalite saymamak
- listeyi gerçek istek sırasıyla kurmak
- program kodu, dil ve hazırlığı tekrar kontrol etmek
- onay durumunu son gün öncesinde tamamlamak
- kesin özel/yetenek kaydını tercih ekranıyla birlikte planlamak
- 1. yerel ekranı formalite saymamak
- 2. listeyi gerçek istek sırasıyla kurmak
- 3. program kodu, dil ve hazırlığı tekrar kontrol etmek
- 4. onay durumunu son gün öncesinde tamamlamak
- 5. kesin özel/yetenek kaydını tercih ekranıyla birlikte planlamak
30 dakikalık karar atölyesi
LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar için araştırma sonsuza kadar sürmemelidir. İlk turda otuz dakikalık bir masa çalışması yapılabilir: on dakika resmî kaynağı açma, on dakika öğrenci ve aile koşullarını yazma, on dakika da eksik soruları belirleme. Bu atölyenin amacı karar vermek değil, hangi bilginin eksik olduğunu görünür kılmaktır.
Atölye sonunda üç çıktı hazırlanır: doğrulanmış gerçekler, henüz doğrulanmamış iddialar ve işlemden önce sorulacak sorular. Bir bilgi yalnız sosyal medya paylaşımında veya eski ekran görüntüsünde bulunuyorsa “doğrulanmadı” sütununda kalır. Böylece acele ve aşırı güven azaltılır.
- Resmî belgeyi ve eğitim yılını aç
- Öğrencinin gerçek önceliklerini üç cümlede yaz
- Ulaşım ve maliyet varsayımını sayısallaştır
- En az bir alternatif rota belirle
- Eksik bilgi için sorumlu kurum veya okulu yaz
Karar problemi ve kanıt hattı
LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar konusunda iyi karar, yalnız bir okul adı, puan veya kısa tanıtım cümlesi üzerinden verilemez. Bu sayfayı kullanırken dört kanıt hattını birlikte izle: tercih ekranındaki üç okul grubunu ayrı düşünmek; her seçeneğin kodunu, dilini ve pansiyon durumunu kontrol etmek; onay öncesinde listeyi öğrenciyle son kez okumak; ve resmî onay kaydını saklamak. Bu dört hat birbirini tamamlar. Birinin güçlü görünmesi diğerlerindeki belirsizliği ortadan kaldırmaz.
Kararı yazılı hâle getirmek, aile içindeki farklı beklentileri görünür kılar. Her ölçüt için 'kanıtlandı', 'sorulacak' ve 'uygun değil' sütunları kullan. Tanıtım broşürü, önceki yıl taban puanı veya tek bir mezun görüşü tek başına kanıt değildir; resmî belge, güncel ders çizelgesi, yerinde gözlem ve öğrencinin kendi deneyimi birlikte değerlendirilmelidir.
| Karar ölçütü | Hangi kanıt aranmalı? | Kırmızı bayrak |
|---|---|---|
| Tercih ekranındaki üç okul grubunu ayrı düşünmek | Resmî kural, güncel ekran veya yazılı okul bilgisi | Eski yıl bilgisinin güncelmiş gibi kullanılması |
| Her seçeneğin kodunu, dilini ve pansiyon durumunu kontrol etmek | Ders çizelgesi, uygulama örneği, öğrenci ürünü veya gözlem | Yalnız slogan ve tanıtım ifadesi |
| Onay öncesinde listeyi öğrenciyle son kez okumak | Günlük süre, maliyet, güvenlik ve sürdürülebilirlik hesabı | Öğrencinin günlük yaşamının yok sayılması |
| Resmî onay kaydını saklamak | Alternatif liste ve 'yerleşirsem gider miyim?' cevabı | Tek seçeneğe bağımlı plan |
Gerçek yaşam senaryosu
Bir öğrenci lgs tercih sistemi: ekranlar, sıra ve kurallar hakkında güçlü bir ilk izlenime sahip olabilir; ancak karar laboratuvarında ilk izlenim yeterli değildir. Öğrenci önce tercih ekranındaki üç okul grubunu ayrı düşünmek. Ardından aile her seçeneğin kodunu, dilini ve pansiyon durumunu kontrol etmek. Üçüncü adımda onay öncesinde listeyi öğrenciyle son kez okumak. Son olarak resmî onay kaydını saklamak. Bu sıralama, duyguyu yok saymaz; duyguyu doğrulanabilir bilgiyle birlikte kullanır.
- Önce okul veya program adını seçip kanıtları bu seçimi destekleyecek biçimde aramak.
- Geçmiş yıl verisini kesin sonuç veya kalıcı kural gibi yorumlamak.
- Öğrencinin isteğini sormak fakat günlük yük, güvenlik ve sürdürülebilirliği hesaplamamak.
- İnternetteki tek yorumdan bütün okul veya program hakkında sonuç çıkarmak.
Küçük uygulama: karar laboratuvarı
15 dakikalık uygulama: Bir kâğıdı dört bölüme ayır. Her bölüme yukarıdaki karar hatlarından birini yaz. Bildiğin bilgileri siyah, doğrulanması gerekenleri turuncu, öğrenci için uygun olmayanları kırmızı işaretle. Turuncu kalan her madde için bir resmî kaynak veya sorulacak kişi belirle. Bir hafta sonra tabloyu yeniden aç ve değişenleri kaydet.
- 1. Tercih ekranındaki üç okul grubunu ayrı düşünmek
- 2. Her seçeneğin kodunu, dilini ve pansiyon durumunu kontrol etmek
- 3. Onay öncesinde listeyi öğrenciyle son kez okumak
- 4. Resmî onay kaydını saklamak
Konuya özel mikro quiz
Önce kendi cevabını ver; ardından açıklamayı aç. Amaç puan toplamak değil, karar mantığını sınamaktır.
1. LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar için en güçlü başlangıç kanıtı nedir?
Güncel resmî bilgi ile öğrencinin gerçek ihtiyacını birlikte gösteren kanıttır; tek puan, reklam veya yorum yeterli değildir.
2. Bir bilgi doğrulanamadığında tabloya ne yazılmalı?
Sıfır veya olumsuz puan vermek yerine 'bilinmiyor—doğrulanacak' yazılmalıdır.
3. Geçmiş yıl verisi nasıl kullanılmalıdır?
Kesin tahmin olarak değil, değişebilecek bir karşılaştırma referansı olarak kullanılmalıdır.
4. Öğrencinin görüşü ne zaman alınmalıdır?
Sürecin sonunda onay istemek yerine ölçütler belirlenirken, okul incelenirken ve liste kapanırken alınmalıdır.
5. Alternatif plan neden gereklidir?
Takvim, kontenjan, puan veya yaşam koşulları değişebileceği için kararın tek bir seçeneğe bağımlı kalmasını önler.
Resmî kaynak masası
Değişebilir tarih, kontenjan, ücret, program ve başvuru koşullarında yalnız bu sayfadaki özetle işlem yapma. İşlemden önce ilgili yılın kılavuzunu ve okulun güncel bilgisini yeniden aç.
Karar verirken akla gelen sorular
Bu cevaplar genel rehberlik sağlar; değişebilen kurallar için ilgili yılın resmî belgesini ayrıca kontrol et.
01LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar konusunda ilk bakılması gereken şey nedir?
Önce yerel ekranın diğer tercih gruplarını açan zorunlu başlangıç olduğunun netleştirilmelidir. Ardından güncel resmî kural, öğrencinin koşulları ve okulun gerçek imkânları birlikte incelenmelidir.
02LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar için tek bir puana bakmak yeterli midir?
Hayır. Puan veya yüzdelik yalnız bir göstergedir. Tercih sırası, kontenjan, ulaşım, program, hazırlık, okul kültürü ve öğrencinin hedefi birlikte değerlendirilmelidir.
03Geçmiş yıl verileri LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar kararında nasıl kullanılmalı?
Geçmiş veri eğilimi gösterir; gelecek sonucu kesin sonuç etmez. Kontenjan, okul programı ve aday dağılımı değişebileceği için en az birkaç yıl birlikte okunmalı ve güncel resmî tablo esas alınmalıdır.
04LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar hakkında sosyal medyada görülen bir bilgi hangi resmî kaynaktan doğrulanmalı?
Sosyal medya yalnız başlangıç ipucu olabilir. İşlem yapmadan önce MEB, e-Okul, Rota Maarif veya ilgili okulun resmî duyurusu açılmalı; tarih ve eğitim yılı doğrulanmalıdır.
05LGS Tercih Sistemi: Ekranlar, Sıra ve Kurallar konusunda öğrenci ile aile farklı düşünürse hangi kanıtlar karşılaştırılmalı?
Önce öğrencinin gerekçesi dinlenmeli, ardından seçenekler somut ölçütlerle karşılaştırılmalıdır. Karar baskıyla değil; okul ziyareti, ders programı, ulaşım ve alternatif rota görüşülerek verilmelidir.
06Tercih sırası önemli midir?
Evet. Liste gerçek istek sırasını göstermelidir.
07İstemediğim okulu güvenli tercih diye yazmalı mıyım?
Hayır. Yerleşme ihtimali olan her okul gerçekten kabul edilebilir olmalıdır.
08Yeşil renk okulun iyi olduğunu mu gösterir?
Hayır. Yalnız kayıt alanı ilişkisini gösterir.
09Sınava girmeyen öğrenci merkezî okul seçebilir mi?
Merkezî sınav puanıyla alan okullar için puan gerekir.
10Tercihi son gün yapmak riskli midir?
Evet. Teknik yoğunluk, belge veya onay eksiği için zaman kalmayabilir.
Bilgiyi nereden doğrulamalısın?
2026 Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu
Resmî kaynağı aç ↗MEB2026 LGS Tercih Süreci Öğrenci ve Veli Bilgilendirme Kataloğu
Resmî kaynağı aç ↗MEBe-Okul Yönetim Bilgi Sistemi
Resmî kaynağı aç ↗Sınav, kayıt, tercih, kontenjan, burs ve ders çizelgesi kuralları değişebilir. İşlem yapmadan önce ilgili eğitim yılının güncel resmî belgesini aç.