ÖĞRENME YOLU

Kullanıcı Deneyimi ve Erişilebilir Tasarım

Varsayım yerine kullanıcı gözlemi, görev akışı, prototip, test, hata mesajı ve erişilebilirlik kanıtı üretir.

Son güncelleme: 27 Temmuz 2026
ANA SORU

Bir arayüzün gerçekten anlaşılır, erişilebilir ve hata karşısında güvenli olduğunu nasıl kanıtlarsın?

Bu yolun tamamlanma kanıtı: Görev bazlı kullanıcı testi, sorun kaydı, erişilebilirlik kontrolü ve ikinci prototip. Sayfa sayısı veya geçirilen süre tek başına yeterlik göstermez.

Bütün dersler sonunda hedeflenen proje: Gerçek bir görev için klavye, ekran okuyucu mantığı ve mobil görünümle sınanan erişilebilir prototip. Proje, ders başlıklarını aynı üründe ilişkilendirmeli ve başarısız testleri de görünür tutmalıdır.

Öğrenme kanıtı

Görev bazlı kullanıcı testi, sorun kaydı, erişilebilirlik kontrolü ve ikinci prototip

Bütünleştirici proje

Gerçek bir görev için klavye, ekran okuyucu mantığı ve mobil görünümle sınanan erişilebilir prototip

Geri dönüş zamanı

Yeni kullanıcı gözlemi geldiğinde, tasarım değiştiğinde, yeni cihazda veya erişilebilirlik sorunu bildirildiğinde.

DERS HARİTASI

12 içerik; kavramdan kanıta

Altyazı, Ses ve Çoklu Uyarı Biçimleri

Ders · Altyazı konuşma ve önemli ses bilgisini metin olarak sunar; çoklu uyarı ise kritik durumu yalnız ses, yalnız renk veya yalnız titreşime bağlamadan birden f

Sayfayı aç →

Anlaşılır Hata Mesajları ve Geri Alma

Ders · Anlaşılır hata mesajı ne olduğunu, hangi alanda sorun bulunduğunu ve kullanıcının ne yapabileceğini açıklar; geri alma ise hatalı işlemin kalıcı zarar verm

Sayfayı aç →

Arayüzde Açıklık ve Görsel Hiyerarşi

Ders · Arayüzde açıklık, kullanıcının neye baktığını ve bir sonraki eylemi hızla anlayabilmesidir; görsel hiyerarşi ise başlık, içerik, eylem ve yardımcı bilginin

Sayfayı aç →

Empati: Varsaymak Yerine Gözlemlemek

Ders · Empati, kullanıcının deneyimini tahmin etmek yerine onun görev sırasında ne yaptığını, nerede zorlandığını ve hangi stratejiyi kullandığını dikkatle gözlem

Sayfayı aç →

Erişilebilir Alarm Prototipi

Proje · Bu proje bir sensör olayını yalnız sesle değil, ayarlanabilir ışık deseni, ekranda açık metin ve isteğe bağlı titreşim gibi birden fazla eşdeğer uyarıyla b

Sayfayı aç →

Hedef Kullanıcı ve Kullanıcı Hikâyesi

Ders · Hedef kullanıcı, tasarımı belirli bir bağlamda kullanacak kişi veya gruptur; kullanıcı hikâyesi ise “bir kullanıcı olarak, şu amacı gerçekleştirmek istiyor

Sayfayı aç →

Klavye Kullanımı ve Görünür Odak

Ders · Klavye erişilebilirliği, bütün etkileşimli işlevlerin fare olmadan kullanılabilmesi; görünür odak ise klavye imlecinin hangi öğede olduğunu açıkça gösterme

Sayfayı aç →

Proje: DorukVatansever.com Erişilebilirlik Denetimi

Proje · Bu proje DorukVatansever.com üzerinde otomatik araç, klavye testi, erişilebilirlik ağacı, kontrast ölçümü ve gerçek görev tıklaması kullanarak önceliklendi

Sayfayı aç →

Renk, Kontrast ve Renge Bağımlı Olmayan Anlatım

Ders · Renk kontrastı, metin veya önemli grafik ile arka plan arasındaki algılanabilir farktır; erişilebilir anlatım ise bilgiyi yalnız renge bağlamadan metin, si

Sayfayı aç →

Semantik Yapı ve Alternatif Metin

Ders · Semantik yapı, içeriğin rolünü doğru HTML öğeleriyle ifade eder; alternatif metin ise görselin bağlamdaki işlevini, görüntüyü göremeyen kullanıcıya gereksi

Sayfayı aç →

Tutarlılık, Geri Bildirim ve Durum Bilgisi

Ders · Tutarlılık benzer öğelerin benzer görünmesi ve davranmasıdır; geri bildirim ise sistemin kullanıcının eylemini aldığını, işlemin sürdüğünü, tamamlandığını

Sayfayı aç →

Kullanıcı Deneyimi ve Erişilebilirlik Quiz’i

Quiz · Kullanıcı Deneyimi ve Erişilebilir Tasarım modülündeki kavramları 12 açıklamalı soruyla sınayan ve seçenekleri her başlangıçta yeniden karıştırılan değerle

Sayfayı aç →
4 HAFTALIK PLAN

Dersleri bir üretim döngüsüne yerleştir

Her hafta yalnız okumayla kapanmaz. Birinci oturumda kavram ve örnek; ikinci oturumda uygulama; üçüncü kısa oturumda test ve açıklama yapılır. Eksik ön koşul görülürse takvim hızlandırılmaz.

Dersleri bir üretim döngüsüne yerleştir tablosu
HaftaOdakÜretilecek kanıt
1Altyazı, Ses ve Çoklu Uyarı Biçimleri, Erişilebilir Alarm Prototipi, Renk, Kontrast ve Renge Bağımlı Olmayan AnlatımGörev bazlı kullanıcı testi, sorun kaydı, erişilebilirlik kontrolü ve ikinci prototip
2Anlaşılır Hata Mesajları ve Geri Alma, Hedef Kullanıcı ve Kullanıcı Hikâyesi, Semantik Yapı ve Alternatif MetinGerçek bir görev için klavye, ekran okuyucu mantığı ve mobil görünümle sınanan erişilebilir prototip
3Arayüzde Açıklık ve Görsel Hiyerarşi, Klavye Kullanımı ve Görünür Odak, Tutarlılık, Geri Bildirim ve Durum BilgisiHata günlüğü ve ikinci sürüm
4Empati: Varsaymak Yerine Gözlemlemek, Proje: DorukVatansever.com Erişilebilirlik DenetimiQuiz sonucu, yanlış kavram ve sonraki uygulama
YAYGIN TUZAKLAR

Hızlı görünür ama öğrenmeyi zayıflatır

DERİNLEŞTİRME

Kullanıcı Deneyimi ve Erişilebilir Tasarım: kanıtı nasıl derinleştirirsin?

Bu öğrenme yolunun ayırt edici sorusu şudur: Bir arayüzün gerçekten anlaşılır, erişilebilir ve hata karşısında güvenli olduğunu nasıl kanıtlarsın? İlk yanıt bir tanım olabilir; ancak tamamlanma için görev bazlı kullanıcı testi, sorun kaydı, erişilebilirlik kontrolü ve ikinci prototip üretilmelidir. Kanıtın girdisi, yöntemi, sınırı ve yeniden kontrol tarihi açık değilse sonuç güçlü görünse bile izlenebilir değildir.

Başlangıçta Altyazı, Ses ve Çoklu Uyarı Biçimleri, Arayüzde Açıklık ve Görsel Hiyerarşi, Empati: Varsaymak Yerine Gözlemlemek, Anlaşılır Hata Mesajları ve Geri Alma başlıkları arasından iki farklı çalışma seç. Birinde kavramı kendi cümlenle açıkla; diğerinde uygulama, ölçüm veya kullanıcı testi yap. İki çalışma aynı kanıt türüyle kapanmamalıdır. Bu fark, Kullanıcı Deneyimi ve Erişilebilir Tasarım alanının yalnız okunmadığını, farklı üretim biçimleriyle sınandığını gösterir.

İlerleyen aşamada Proje: DorukVatansever.com Erişilebilirlik Denetimi, Renk, Kontrast ve Renge Bağımlı Olmayan Anlatım, Semantik Yapı ve Alternatif Metin, Tutarlılık, Geri Bildirim ve Durum Bilgisi başlıklarını bütünleştirici projeye bağla: Gerçek bir görev için klavye, ekran okuyucu mantığı ve mobil görünümle sınanan erişilebilir prototip Projede başarılı test kadar başarısız test de tutulur. Her hata için koşul, beklenen sonuç, gerçek sonuç, olası neden ve yapılan tek değişiklik yazılır.

Özellikle şu tuzakları ayrı kontrol et: Kendini bütün kullanıcıların temsilcisi saymak; Rengi tek bilgi kanalı yapmak; Hata mesajında çözüm yolu vermemek; Otomatik test sonucunu insan testinin yerine koymak. Bir tuzağı yalnız okumak yeterli değildir; kendi çalışmandan o tuzağa benzeyen bir örnek bul ve hangi kanıtın hatayı görünür kıldığını yaz.

Bu merkeze geri dönüş kuralı: Yeni kullanıcı gözlemi geldiğinde, tasarım değiştiğinde, yeni cihazda veya erişilebilirlik sorunu bildirildiğinde. Önceki kayıt silinmez; yeni tarih, değişen araç veya kaynak, yeni kanıt ve sıradaki küçük deneme eklenir. Böylece ilerleme tamamlanan sayfa sayısıyla değil, açıklama, uygulama ve düzeltmenin niteliğiyle izlenir.

MİKRO QUIZ

Karar mantığını sınayalım

1. Bir arayüzün gerçekten anlaşılır, erişilebilir ve hata karşısında güvenli olduğunu nasıl kanıtlarsın?

Cevap yalnız tanım değil, şu kanıtı üretmelidir: Görev bazlı kullanıcı testi, sorun kaydı, erişilebilirlik kontrolü ve ikinci prototip.

2. İlk başarısız test ne yapılmalıdır?

Silinmemeli; koşul, beklenen sonuç, gerçek sonuç ve düzeltmeyle kaydedilmelidir.

3. Kaynak okumak uygulama yapıldığını kanıtlar mı?

Hayır. Kaynak yöntem ve sınır verir; uygulama kanıtı ayrıca üretilir.

4. Modül ne zaman yeniden açılır?

Yeni kullanıcı gözlemi geldiğinde, tasarım değiştiğinde, yeni cihazda veya erişilebilirlik sorunu bildirildiğinde.

5. Bütünleştirici proje neyi bir araya getirir?

Gerçek bir görev için klavye, ekran okuyucu mantığı ve mobil görünümle sınanan erişilebilir prototip

RESMÎ / BİRİNCİL KAYNAKLAR

Teknik ayrıntıyı güncel kaynaktan doğrula

WAI Tutorials

Birincil veya kurumsal yöntem ve teknik sınır kaynağı.

Kaynağı aç →

ARIA Authoring Practices

Birincil veya kurumsal yöntem ve teknik sınır kaynağı.

Kaynağı aç →