LGS Nedir? Sınavdan Yerleştirmeye Bütün Süreç

LGS neyi kapsar, neyi kapsamaz?

LGS, günlük dilde hem merkezî sınavı hem de ortaöğretime geçiş sürecini anlatmak için kullanılır. Oysa sınav ile yerleştirme aynı şey değildir. Merkezî sınav, sınavla öğrenci alan belirli okullar için puan üretir; yerleştirme ise merkezî, yerel, pansiyonlu, özel okul veya yetenek sınavı gibi farklı yolların birlikte yönetildiği daha geniş süreçtir.

Merkezî sınava girmek zorunlu değildir. Sınava girmeyen öğrenci de yerel yerleştirme ve uygun olduğu ölçüde pansiyonlu okul seçenekleri üzerinden ortaöğretime devam eder. Bu nedenle “sınava girmedim, liseye gidemem” düşüncesi yanlıştır.

• Sınav başvurusu ve sınav günü
• Sınav sonucu ve yüzdelik dilim
• Kontenjan tabloları
• Tercih grupları
• Yerleştirme ve nakiller
• Özel okul ve yetenek sınavı yolları

Karar sürecinin gerçek aktörleri

Öğrenci, veli, okul rehberlik servisi, okul müdürlüğü ve resmî dijital sistemlerin her birinin farklı rolü vardır. Öğrencinin görevi hedeflerini ve önceliklerini görünür hâle getirmektir. Veli ulaşım, barınma, maliyet ve sürdürülebilirlik koşullarını değerlendirir. Rehberlik servisi seçeneklerin sonuçlarını konuşmaya yardım eder; resmî sistemler ise geçerli kural ve tercih kayıtlarını taşır.

Çevreden gelen tavsiyeler kararın yerine geçmez. Aynı okul bir öğrenci için çok uygun, diğeri için yıpratıcı olabilir. Okul türünün adı kadar gerçek ders çizelgesi, öğretmen kadrosu, laboratuvar, ulaşım, pansiyon ve öğrencinin öğrenme biçimi önemlidir.

• Öğrenci hedefi
• Aile koşulları
• Resmî kılavuz
• Okulun gerçek imkânı
• Alternatif tercih planı

Yıllık ve kalıcı bilgi ayrımı

Sınav tarihi, tercih aralığı, okul kontenjanı ve nakil günleri her yıl değişebilir. Buna karşılık puan ile yüzdelik farkı, okul ziyareti sırasında sorulacak sorular veya istemediğin okulu listeye yazmama ilkesi kalıcı rehber bilgisidir.

Bu sitede yıllık veriler ayrı arşiv sayfasında tutulur. Böylece 2026 bilgisi 2027’de sessizce güncelmiş gibi görünmez; yeni yılın kılavuzu yayımlandığında yeni sayfa açılır.

• Kalıcı rehber
• Yıllık takvim
• Resmî bağlantı
• Son doğrulama tarihi
• Arşiv etiketi

Karar dosyasını nasıl kurmalısın?

Bu rehber başlığında karar vermeden önce kanıtları tek sayfalık bir dosyada toplamak yararlıdır. Dosya, yalnız sonuca değil; hangi bilginin ne zaman ve hangi resmî kaynaktan doğrulandığına da yer vermelidir. Bir ekran görüntüsü veya duyum, tarih ve kaynak bağlantısı olmadan karar kanıtı sayılmamalıdır.

Aile ve öğrenci dosyayı birlikte okuyabilmeli; belirsiz kalan noktalar okul rehberlik servisine veya ilgili resmî birime sorulmalıdır.

LGS Nedir? Sınavdan Yerleştirmeye Bütün Süreç için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir:

• sınav ile yerleştirmeyi ayrı zaman çizelgelerinde göstermek
• sınava girilmediğinde açık kalan yerel ve pansiyonlu yolları doğrulamak
• özel okul ve yetenek kayıtlarının tercih ekranına etkisini not etmek
• ilk yerleştirme, iki nakil ve komisyon aşamalarını tek takvimde tutmak
• öğrencinin gerçek lise hedefini puandan bağımsız tanımlamak

Kanıt matrisi

Bu konuda en güçlü kararlar farklı kanıt türlerini bir araya getirir. Resmî kural neyin mümkün olduğunu, okul verisi seçeneğin gerçekte nasıl uygulandığını, öğrenci gözlemi uyumu, aile planı ise sürdürülebilirliği gösterir.

Bir ölçüt güçlü görünürken diğerleri zayıfsa karar hemen verilmemeli; eksik kanıt tamamlanmalıdır.

LGS Nedir? Sınavdan Yerleştirmeye Bütün Süreç için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir: Bu bölümde noktayı özellikle “Kanıt matrisi” bağlamına uygula ve sonucu doğrulayacak ya da değiştirecek kanıtı kaydet.

• sınav ile yerleştirmeyi ayrı zaman çizelgelerinde göstermek
• sınava girilmediğinde açık kalan yerel ve pansiyonlu yolları doğrulamak
• özel okul ve yetenek kayıtlarının tercih ekranına etkisini not etmek
• ilk yerleştirme, iki nakil ve komisyon aşamalarını tek takvimde tutmak
• öğrencinin gerçek lise hedefini puandan bağımsız tanımlamak

Senaryo ile sınama

Liste veya okul seçimi masa başında mantıklı görünebilir. Kararı, “bu seçenek gerçekleşirse ilk hafta, ilk dönem ve dört yıl sonra günlük hayat nasıl olur?” sorusuyla sınamak gerekir.

Ulaşım, uyku, ders temposu, arkadaş ortamı, aile bütçesi ve alternatif yol senaryoya dâhil edilmelidir.

LGS Nedir? Sınavdan Yerleştirmeye Bütün Süreç için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir: Bu bölümde noktayı özellikle “Senaryo ile sınama” bağlamına uygula ve sonucu doğrulayacak ya da değiştirecek kanıtı kaydet.

• sınav ile yerleştirmeyi ayrı zaman çizelgelerinde göstermek
• sınava girilmediğinde açık kalan yerel ve pansiyonlu yolları doğrulamak
• özel okul ve yetenek kayıtlarının tercih ekranına etkisini not etmek
• ilk yerleştirme, iki nakil ve komisyon aşamalarını tek takvimde tutmak
• öğrencinin gerçek lise hedefini puandan bağımsız tanımlamak

Yanlış güven duygusu oluşturan işaretler

Tek bir puan, tek bir başarılı mezun, sosyal medyadaki yorum veya okulun tanıtım cümlesi güçlü kanıt gibi görünebilir. Oysa bu işaretler bağlam olmadan yanıltıcı olabilir.

Karar dili “kesin gelir”, “mutlaka tek doğru” veya “geleceği kesin biçimde belirler” gibi ifadelerden arındırılmalıdır.

LGS Nedir? Sınavdan Yerleştirmeye Bütün Süreç için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir: Bu bölümde noktayı özellikle “Yanlış güven duygusu oluşturan işaretler” bağlamına uygula ve sonucu doğrulayacak ya da değiştirecek kanıtı kaydet.

• sınav ile yerleştirmeyi ayrı zaman çizelgelerinde göstermek
• sınava girilmediğinde açık kalan yerel ve pansiyonlu yolları doğrulamak
• özel okul ve yetenek kayıtlarının tercih ekranına etkisini not etmek
• ilk yerleştirme, iki nakil ve komisyon aşamalarını tek takvimde tutmak
• öğrencinin gerçek lise hedefini puandan bağımsız tanımlamak

Uygulama kontrolü

Rehber okunduktan sonra küçük bir eylem listesi çıkarılmalıdır. Bilgi toplamak ile işlem yapmak birbirinden ayrılır; resmî tercih veya kayıt ancak bütün kontroller tamamlandığında yapılır.

Son kontrolü mümkünse farklı bir yetişkin veya rehber öğretmen de okuyarak tarih, program kodu ve okul adındaki hataları yakalamalıdır.

LGS Nedir? Sınavdan Yerleştirmeye Bütün Süreç için özellikle şu noktalar dosyaya girmelidir: Bu bölümde noktayı özellikle “Uygulama kontrolü” bağlamına uygula ve sonucu doğrulayacak ya da değiştirecek kanıtı kaydet.

• sınav ile yerleştirmeyi ayrı zaman çizelgelerinde göstermek
• sınava girilmediğinde açık kalan yerel ve pansiyonlu yolları doğrulamak
• özel okul ve yetenek kayıtlarının tercih ekranına etkisini not etmek
• ilk yerleştirme, iki nakil ve komisyon aşamalarını tek takvimde tutmak
• öğrencinin gerçek lise hedefini puandan bağımsız tanımlamak

1. 1. sınav ile yerleştirmeyi ayrı zaman çizelgelerinde göstermek
2. 2. sınava girilmediğinde açık kalan yerel ve pansiyonlu yolları doğrulamak
3. 3. özel okul ve yetenek kayıtlarının tercih ekranına etkisini not etmek
4. 4. ilk yerleştirme, iki nakil ve komisyon aşamalarını tek takvimde tutmak
5. 5. öğrencinin gerçek lise hedefini puandan bağımsız tanımlamak

30 dakikalık karar atölyesi

LGS Nedir? Sınavdan Yerleştirmeye Bütün Süreç için araştırma sonsuza kadar sürmemelidir. İlk turda otuz dakikalık bir masa çalışması yapılabilir: on dakika resmî kaynağı açma, on dakika öğrenci ve aile koşullarını yazma, on dakika da eksik soruları belirleme. Bu atölyenin amacı karar vermek değil, hangi bilginin eksik olduğunu görünür kılmaktır.

Atölye sonunda üç çıktı hazırlanır: doğrulanmış gerçekler, henüz doğrulanmamış iddialar ve işlemden önce sorulacak sorular. Bir bilgi yalnız sosyal medya paylaşımında veya eski ekran görüntüsünde bulunuyorsa “doğrulanmadı” sütununda kalır. Böylece acele ve aşırı güven azaltılır.

• Resmî belgeyi ve eğitim yılını aç
• Öğrencinin gerçek önceliklerini üç cümlede yaz
• Ulaşım ve maliyet varsayımını sayısallaştır
• En az bir alternatif rota belirle
• Eksik bilgi için sorumlu kurum veya okulu yaz